Yurt dışında boşandınız mı? Tanıma-tenfiz olmadan Türkiye'de hâlâ evlisiniz

Almanya'da boşandınız, karar kesinleşti, hayatınıza devam ettiniz. Yıllar sonra Türkiye'de tapu, miras veya yeni bir evlilik gündeme geldiğinde şaşırtıcı bir gerçekle karşılaşırsınız: Türk nüfus kaydında hâlâ evli görünüyorsunuz. Çünkü yabancı mahkeme kararları Türkiye'de kendiliğinden hüküm doğurmaz; önce tanınmaları gerekir.

Tanımazsanız ne olur?

• Yeniden evlenemezsiniz: Türk kaydında evli göründüğünüz için Türkiye'de yeni evlilik yapamazsınız.
• Miras riski: Kayden hâlâ eşiniz görünen kişi, vefatınız hâlinde yasal mirasçınız olur — boşanmanızın üzerinden yıllar geçmiş olsa bile.
• Mal rejimi ve soyadı: Mal rejiminin tasfiyesi, soyadı değişikliği gibi sonuçlar da Türk kaydına ancak tanımayla işler.

En acı örnekler, tanıma yapılmadan vefat eden gurbetçilerin dosyalarıdır: yıllar önce boşanılan eş, Türkiye'deki mirasa yasal mirasçı olarak katılır.

Tanıma mı, tenfiz mi?

İkisi karıştırılır ama farklıdır. Tanıma, yabancı kararın Türkiye'de hukuki sonuç doğurmasının kabulüdür — boşanmanın kendisi için gereken budur. Tenfiz ise kararın icra edilebilir kısımlarının (nafaka, tazminat gibi) Türkiye'de zorla yerine getirilebilmesidir. Boşanma + nafaka içeren bir kararda çoğu zaman ikisi birlikte istenir.

İki yol: idari tescil ve dava

İdari yol: Belirli şartlarda — kararın kesinleşmiş olması ve tarafların birlikte başvurması gibi — yabancı boşanma kararı, dava açmadan doğrudan nüfus müdürlüğü (veya konsolosluk) kanalıyla tescil edilebilir. Şartları sağlayan dosyalarda bu yol daha hızlı ve ekonomiktir.

Dava yolu: İdari yolun kapalı olduğu hâllerde (taraflardan biri başvuruya katılmıyorsa, karar bazı unsurlar içeriyorsa) aile mahkemesinde tanıma-tenfiz davası açılır. Dava, uygulamada çoğunlukla evrak üzerinden yürür ve her iki taraf da vekâletname ile temsil edilebilir; yani ne siz ne eski eşiniz duruşmaya gelmek zorundadır.

Hangi belgeler gerekir?

• Yabancı mahkeme kararının aslı veya onaylı örneği — kesinleşme şerhiyle birlikte,
• Apostil (Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde ilgili makamdan alınır),
• Kararın tamamının yeminli tercümesi ve noter/konsolosluk onayı,
• Avukatınıza konsolosluktan verilmiş vekâletname.

Süre ve pratik akış

Belgeleriniz tamamsa idari tescil birkaç hafta; dava yolu ise mahkemenin yoğunluğuna göre birkaç ay sürer. Bizim tarafımızdaki akış hep aynıdır: kararınızı ve belgelerinizi WhatsApp'tan inceleriz, hangi yolun açık olduğunu söyleriz, vekâletname metnini konsolosluk randevunuz için hazırlarız ve süreci sonuna kadar biz izleriz. Sonuç: Türk nüfus kaydınız gerçeği yansıtır — yeniden evlenebilir, mirasınızı planlayabilir, mal rejimini kapatabilirsiniz.

Bir uyarı: beklemeyin

Tanıma-tenfizin zamanaşımı yoktur ama gecikmenin maliyeti vardır: eski eşin adresine tebligat zorlaşır, tanıklar dağılır, yeni evlilik planları takvime sıkışır. Karar elinize geçtiğinde tanımayı da yaptırmak, en ucuz ve en hızlı anıdır.